۱۸ فوریه ۲۰۲۶ – طبق گزارش مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها (CDC)، آسیب های تروماتیک سومین علت مرگ و میر در ایالت تگزاس هستند و حتی از سکته مغزی، آلزایمر و دیابت نیز پیشی می گیرند. بخش بزرگی از این مرگ ها ناشی از خونریزی کنترل نشده است.
دکتر آخیلش گاهاروار، استاد مهندسی زیستپزشکی، دانشگاهA&M تگزاس، گفت:خونریزی شدید می تواند به سرعت منجر به شوک هموراژیک شود و بسیاری از بیماران ظرف یک تا دو ساعت پس از آسیب جان خود را از دست می دهند. این بازهٔ زمانی حیاتی اغلب «ساعت طلایی» نامیده می شود.
دکتر گاهاروار و همکارانش در دانشکده مهندسی زیست پزشکی راهی برای افزایش این ساعت طلایی یافته اند: استفاده از خاک رس.
دکتر گاهاروار، دکتر دانکن میتلند و دکتر تیلور وِر در حال توسعهٔ مجموعه ای از بانداژهای هموستاتیک تزریقی هستند- مواد زیست پزشکی که خونریزی را متوقف کرده و روند لخته سازی را تسریع می کنند. هدف اصلی آن ها خونریزی های عمیق داخلی است، جایی که روش های سنتی مانند فشار مستقیم امکان پذیر نیست.
دو مقالهٔ منتشر شده در مجلات Advanced Science و Advanced Functional Materials نشان می دهند که این بانداژها می توانند زمان خونریزی را تا حدود ۷۰ درصد کاهش دهند.
دکتر گاهاروار گفت:«در شرایط عادی، خون انسان طی شش تا هفت دقیقه لخته می شود. با استفاده از این پانسمان های هموستاتیک، می توانیم زمان لخته سازی را به یک تا دو دقیقه کاهش دهیم. هدف، ساخت وسیله ای نجات بخش است که به قدری ساده باشد که فرد آسیب دیده بتواند بلافاصله پس از حادثه خودش آن را تزریق کند».
دکتر تیلور وِر توضیح داد:«برای وسیله ای که فرد باید خودش یا در محیط حادثه استفاده کند، نمی توان از ابزارهای پیچیدهٔ اتاق عمل استفاده کرد. نباید ابزار خاصی لازم باشد. باید چیزی باشد که فقط کار کند و سریع کار کند».
راز کار: خاک رس، ماده ای با سابقهٔ هزاران ساله
این پژوهش بر پایهٔ دسته ای از مواد است که هزاران سال برای درمان زخم استفاده شده اند. برخی از مواد معدنی طبیعی خاک رس حاوی ذرات سیلیکاتی هستند که می توانند انعقاد خون را تسریع کنند. سازوکار دقیق این اثر هنوز در حال بررسی است.
دکتر گاهاروار گفت:«این ذرات خاک رس در تمدن های باستانی چین، بین النهرین، مصر، هند، یونان و روم به عنوان عامل هموستاتیک استفاده می شدند، احتمالاً به دلیل قدرت جذب و چسبندگی بافتی آن ها. مردم باستان خمیری از آب و خاک رس درست می کردند و روی زخم می گذاشتند تا خونریزی سریع تر متوقف شود».
دکتر گاهاروار که مجذوب ویژگی های لخته سازی این ذرات شده بود، به بررسی نسخهٔ سنتتیک این ذرات پرداخت تا خطر آلودگی و عفونت ناشی از خاک رس طبیعی را حذف کند.
اما چالش اصلی این بود که چگونه این ذرات را به محل خونریزی رسانده و در همان جا نگه دارند. جریان شدید خون، پودرها و خمیرها را می شوید و دور می کند- و این نه تنها خونریزی را متوقف نمی کند، بلکه خطر دیگری ایجاد می کند: ذرات نانوسیلیکات می توانند وارد رگها شده و در نقاط دیگر بدن لخته های خطرناک ایجاد کنند.
راه حل اول: فوم تزریقی منبسط شونده
با کمک آزمایشگاه دکتر میتلند، پژوهشگران ذرات نانوسیلیکات را با یک فوم منبسط شونده ترکیب کردند. این فوم درون اپلیکاتور کاملاً پایدار است، اما با حرارت بدن فعال می شود. پس از تزریق به محل خونریزی، فوم منبسط شده و کل فضا را پر می کند، رگ های پاره شده را میبندد و ذرات لخته ساز را دقیقاً در محل نگه می دارد .از آنجایی که فوم یک ساختار یکپارچه تشکیل می دهد، هیچ ذرهای نمی تواند جدا شده و در بدن حرکت کند- بنابراین خطر آمبولی از بین می رود.
راه حل دوم: میکرو-ریبون ها
در آزمایشگاه دکتر تیلور وِر، رویکرد کاملاً متفاوتی توسعه یافت:میکرو-ریبون ها.این مادهٔ زیستی به شکل نوارهای بسیار کوچک تزریق می شود که سطح آن ها با ذرات نانوسیلیکات پوشیده شده است .مانند فوم، این نوارها نیز با حرارت بدن فعال می شوند. هر نوار از دو ماده ساخته شده است که فقط یکی از آن ها به دما واکنش نشان می دهد. پس از ورود به بدن، یک سمت نوار منقبض شده و باعث پیچ خوردن آن می شود. وقتی تعداد زیادی از این نوارها در محل زخم پیچ می خورند، به هم گره خورده و ساختاری شبیه فوم ایجاد می کنند. حتی اگر یک نوار جدا شود، اندازهٔ آن به قدری بزرگ است که نمی تواند وارد رگ ها شود- بنابراین ذرات لخته ساز در محل باقی می مانند.
آیندهٔ مراقبت های ترومایی
دکتر گاهاروار گفت:«اگر این مواد وارد جعبه کمک های اولیه آمبولانس ها و کوله پشتی سربازان شوند، می توانند جان های زیادی را نجات دهند. اگر بتوانیم ۳۰تا ۴۰درصد از قربانیان شوک هموراژیک را نجات دهیم، دستاورد بزرگی خواهد بود».
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20260218/Injectable-clay-based-bandages-rapidly-stop-severe-internal-bleeding.aspx